Trẻ tự kỷ – Chơi với trẻ, dạy trẻ chơi

Trẻ tự kỷ – Chơi với trẻ, dạy trẻ chơi

Trẻ tự kỷ gặp khó khăn trong việc chơi, vì trẻ có khiếm khuyết trong giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi rập khuôn . Chơi là một phương tiện trung gian nhằm giúp trẻ phát triển kỹ năng nhận thức như giải quyết vấn đề, sắp xếp thứ tự và bắt chước. Chơi cũng hỗ trợ sự phát triển của ngôn ngữ, kỹ năng vận động, tương tác xã hội và nhận thức thế giới xung quanh. Chính vì vậy việc phát triển kỹ năng chơi cho trẻ tự kỷ cực kỳ quan trọng trong quá trình can thiệp và trị liệu cho trẻ.

1. Kỹ năng chơi là gì?

Kỹ năng chơi chính là cách trẻ chơi đúng với các loại trò chơi, biết cách phát triển cách chơi theo sự phát triển của nhận thức, của bạn chơi.

2. Vì sao phải phát triển kỹ năng chơi cho trẻ tự kỷ?

Chơi sẽ giúp phát triển giao tiếp, tư duy, tương tác xã hội, phát triển sự tự trọng và cá tính, sức khoẻ, khả năng sáng tạo và thể chất.
Tại sao chơi lại quan trọng?

  • Chơi quan trọng vì nó đặt nền móng cho việc học của trẻ trong tương lai trong mọi lĩnh vực. Trẻ có thể thực hành những kỹ năng cũ và phát triển những kỹ năng mới.
  • Chơi quan trọng vì nó giúp trẻ tạo dựng sự hiểu biết về con người và mọi thứ xung quanh trẻ. Đó là nền tảng của sự giao tiếp.
  • Chơi cho phép trẻ thử nghiệm học mà không có nguy cơ bị thất bại.

Chơi phát triển như thế nào?

  • Chơi bắt đầu ngay từ những sự tương tác giữa trẻ và bố mẹ
  • Chơi với chính cơ thể của mình
  • Chơi với những đồ vật xung quanh trẻ
  • Chơi với những người xung quanh (ông bà, anh chị em, trẻ em khác)

Chơi với trẻ giúp tăng cường nhận thức, kĩ năng tương tác và hình thành cho trẻ cảm xúc tích cực.

3. Một số trò chơi

3.1. Hoạt động với đồ vật/chơi điều khiển

Chơi điều khiển là khả năng phối kết hợp tay và mắt theo cách điều khiển và có kỹ năng (phối hợp tay/mắt), trẻ biết cách sử dụng đồ chơi theo đúng chức năng của nó.
Ví dụ: khi cầm ôtô lên trẻ biết đẩy đi đẩy lại cho ôtô chạy, hay khi trẻ có giấy và bút màu trong tay trẻ biết vẽ nguệch ngoạc…

  • Tại sao chơi điều khiển lại quan trọng?

Những hành động chơi này là những bước khởi đầu cho những hành động chơi phức tạp hơn.
Nó giúp trẻ điều khiển được trò chơi và đồ vật, để trẻ có thể chơi độc lập như một người lớn.
Khả năng điều khiển có nghĩa là khi một trẻ lớn hơn, trẻ sẽ có thể làm được nhiều điều hơn cho chính mình, ví dụ như cài khuy, sử dụng dao, kéo, viết hoặc vẽ. Việc này rất quan trọng vì nó giúp trẻ có được sự tự trọng và sự độc lập. Bằng cách điều khiển các đồ vật, trẻ sẽ học được về chúng: kích thước, trọng lượng, hình dáng, v.v

3.2. Trò chơi vận động.

Chơi vận động là sử dụng mọi bộ phận của cơ thể trong các hoạt động thể chất và thú vị. Ví dụ: ném vòng, bật nhảy, vận động theo bài hát….

  • Tại sao vận động lại quan trọng?

– Vận động là nền tảng cho sự phát triển của trẻ
– Nó giúp trẻ tích cực và chủ động trong sự khám phá thế giới của trẻ.
– Nó tạo cho trẻ cơ hội học về cơ thể của mình và đạt được sự điều khiển nó.

  • Chúng ta khuyến khích trẻ vận động như thế nào?

– Một trẻ có thể được kích thích vận động bằng cách tạo ra các tình huống. Ví dụ, đặt các đồ vật hơi ngoài tầm với của trẻ

– Chơi các trò chơi thể chất và nhiều năng lượng với trẻ sẽ giúp trẻ nhận thấy rằng vận động thật vui vẻ.

3.3. Chơi luân phiên

Chính là kỹ năng chờ đợi đến lượt mình.
Trẻ phải học cách chấp nhận chờ đợi, hiểu được ngoài bản thân mình còn có những người khác và mình phải tuân theo những luật lệ nhất định.

3.4. Trò chơi luyện giác quan

Đó là những trò chơi kích thích sự phát triển của một số loại giác quan của trẻ, tăng kỹ năng quan sát/ cảm nhận thế giới xung quanh cũng như bản thân trẻ.
Một số trò chơi luyện giác quan như:
+ “Vật gì biến mất?” Giúp trẻ phát triển kỹ năng quan sát và khả năng ghi nhớ.
+ “Vật gì phát ra âm thanh?” Giúp trẻ phát triển kỹ năng định hướng, khả năng phân loại và khả năng ghi nhớ.
+ “Con cảm thấy vị gì?” Giúp trẻ cảm nhận một số mùi vị như chua/ngọt/mặn/đắng/cay… Và giúp trẻ nhận biết một phần sở thích của mình
+ “Con cảm thấy thế nào?” Rèn luyện cảm giác trên cơ thể như : nóng/ lạnh/ đau… Giúp trẻ nói lên cảm giác hiện tại của mình bản thân.

3.5. Chơi tưởng tượng/ giả vờ/ đóng vai

Thế nào là chơi giả vờ?

Chơi giả vờ là khi trẻ dùng trí tưởng tượng của mình để tưởng tượng các đồ vật là những thứ mà trẻ muốn thể hiện, ví dụ, một hộp thẻ trở thành một chiếc ô tô; một mảnh gỗ và một chiếc gậy trở hành một cái chảo và một cái thìa.
• Trò chơi giả vờ là một trong các kiểu chơi quan trọng nhất cho sự phát triển các kỹ năng giao tiếp.
Tại sao chơi giả vờ lại quan trọng?

Trò chơi giả vờ rất quan trọng cho sự phát triển tư duy và ngôn ngữ, vì từ được sử dụng như là các biểu tượng của các đồ vật mà chúng thể hiện.
• Sự phát triển trí tưởng tượng làm mở rộng trải nghiệm của trẻ bên ngoài trẻ và khuyến khích trẻ sáng tạo.
Chơi giả vờ giúp trẻ hiểu rằng tình huống mà trẻ nhìn thấy xung quanh trẻ mang một ý nghĩa và chuẩn bị cho trẻ trong các tình huống trong cuộc sống sau này.

3.6. Trò chơi có luật

Đó là những trò chơi đòi hỏi trẻ phải tuân theo những cách thức chơi đã có sẵn và không được phá vỡ cách trò chơi theo cách của mình.
Một số trò chơi như: oản tù tì, trốn tìm, đánh cờ, cá ngựa…
Những trò chơi này đòi hỏi trẻ phải có trình độ nhận thức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng chơi nhất định mới có thể chơi được những trò chơi này.

4. Những điều cần lưu ý khi phát triển kỹ năng chơi cho trẻ tự kỷ

Những việc nên làm khi chơi với trẻ.

  • Hãy lựa chọn các hoạt động phù hợp với mức độ phát triển của trẻ.
  • Hãy linh hoạt trong cách nhìn nhận của bạn. Khi một cái gì đó hấp dẫn trẻ, hãy theo sự dẫn đường của trẻ. Bạn không thể bắt trẻ thích thú với những gì mà bạn chọn.
  • Hãy ngợi khen và khuyến khích trẻ khi trẻ cố gắng. Chơi không phải là một bài kiểm tra để trẻ phải vượt qua hay thất bại. Điều quan trọng là phải ngợi khen những cố gắng mà trẻ đã làm.
  • Hãy cố gắng giữ bình tĩnh và không bị sao lãng trong suốt thời gian bạn ở bên trẻ.
  • Hãy khuyến khích trẻ tham gia vào nhiều hoạt động chơi khác nhau. Đừng nên chỉ tập trung vào một loại chơi nào đó.
  • Trước khi chơi với trẻ, hãy đảm bảo chắc chắn là trẻ tỉnh táo và ngồi ở một vị trí thoải mái trong đó trẻ được tự do dùng tay của mình.
  • Hãy cho trẻ thấy là bạn đang thích thú chơi với trẻ thể hiện qua khuôn mặt và giọng nói của mình. Hãy đáp ứng một cách tích cực đối với bất kỳ một cố gắng nào mà trẻ đã thực hiện để chơi.
  • Hãy chơi trong một thời gian ngắn. Khi trẻ bắt đầu mất hứng thú, hãy chuyển sang một hoạt động khác.
  • Kỹ năng chơi của trẻ sẽ được tăng cường nếu bạn thực hiện từng bước nhỏ một và luôn lặp lại một hoạt động với trẻ.
  • Khi giới thiệu một hoạt động chơi mới, hãy làm mẫu hoạt động đó cho trẻ trước. Khi bạn nghĩ trẻ đã hiểu phải làm gì, hãy để cho trẻ tự thử làm.
  • Việc chơi một mình cũng quan trọng đối với trẻ. Hãy cho trẻ cơ hội tự thử nghiệm và khám phá mọi thứ.

Cùng con chơi ghép tranh, vừa là cách nâng cao nhận thức, rèn vận động tinh và tính kiên nhẫn cho trẻ.

Những điểm quan trọng cần nhớ về chơi

  • Chơi là một phần thiết yếu trong sự phát triển của mọi trẻ. Thông qua chơi, trẻ phát triển các kỹ năng cần thiết và quan trọng trong mọi lĩnh vực phát triển.
  • Mọi kiểu chơi đều quan trọng như nhau.
    Mọi kiểu chơi đều có liên quan chặt chẽ và phụ thuộc vào nhau.
  • Chúng ta cần đảm bảo là trẻ được trải nghiệm mọi kiểu chơi.
  • Hầu hết các hoạt động chơi có nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau.
  • Bằng cách biết rõ những giai đoạn phát triển của chơi, chúng ta có thể nhận biết mức độ thực hiện chức năng của trẻ và giúp trẻ phát triển kỹ năng của trẻ từ đó.
  • Để phát triển kỹ năng chơi, cần phải có thời gian và không được thúc trẻ tới một giai đoạn phát triển sau nếu giai đoạn phát triển trước chưa được thiết lập một cách hoàn hảo.
  • Sự phát triển chơi ở trẻ phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng chơi, tham gia vào trò chơi của người lớn như thế nào.

Trung tâm tư vấn và can thiệp sớm Phương Thanh luôn nỗ lực trong công tác chuyên môn cho giáo viên và hỗ trợ phụ huynh trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ tự kỷ nói chung, về kĩ năng chơi với trẻ nói riêng. Một trong những nỗ lực đó là khóa tập huấn Vì chơi là học. Chúng tôi luôn đồng hành cùng giáo viên và phụ huynh, với tất cả sự nỗ lực hướng tới sự tiến bộ cho trẻ.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *