Kĩ thuật dạy tương tác cho trẻ tự kỷ (phần 2)

Kĩ thuật dạy tương tác cho trẻ tự kỷ (phần 2)

Phần 1 đã cung cấp những kĩ thuật cơ bản, giúp cho giáo viên, phụ huynh, người chăm sóc trẻ tăng cường sự tương tác của trẻ tự kỷ với những người xung quanh. Khi trẻ đã chú ý đến bạn thì trẻ có thể học từ chính bạn. Phát triển kỹ năng của trẻ trong tương tác xã hội là nền tảng của sự phát triển các kĩ năng giao tiếp xã hội.

Phát triển kĩ năng của trẻ trong các hoạt động tương tác xã hội.

Các bước cơ bản thực hiện kĩ thuật dạy tương tác cho trẻ tự kỷ

Mục tiêu của các kỹ thuật này là tăng khả năng trẻ tham gia và tương tác với phụ huynh, giáo viên. Điều này rất quan trọng, vì trẻ có thể học được chỉ khi trẻ chịu tham gia vào hoạt động.  Ngoài ra, các kỹ thuật này chú trọng vào việc thu hút sự chú ý của trẻ vào bạn một cách tự giác, hoặc khiến trẻ giao tiếp với bạn một cách tự giác.  Nói một cách khác, các kỹ thuật đó giúp con bạn khởi xướng – bắt đầu – việc tham gia vào giao tiếp với bạn.

Cần lưu ý các kĩ thuật giúp trẻ “khởi xướng” – có nhu cầu giao tiếp và tương tác.

Các bước cơ bản thực hiện kĩ thuật dạy tương tác

  • Bước 1: Dùng kỹ thuật Hãy theo sự dẫn dắt của bé
  • Bước 2: Tạo cơ hội cho con tham gia vào giao tiếp
  • Bước 3: Đợi con tham gia hoặc giao tiếp
  • Bước 4: Đáp lại hành vi của con khi hành vi có ý nghĩa, làm theo hành vi, và thể hiện cho con thấy những hành vi mà bạn muốn con áp dụng

Phần 2 này chúng tôi muốn cung cấp cho phụ huynh, người chăm sóc và các giáo viên các kỹ thuật dạy trực tiếp dùng hai chiến lược gọi là trợ giúpcủng cố để trực tiếp dạy con các kỹ năng ngôn ngữ, bắt chước và chơi.

Chiến lược trợ giúp.

Trợ giúp là việc chỉ bảo giúp cho con làm được một hành vi cụ thể.  Trợ giúp đa dạng về mức độ cha mẹ, giáo viên giúp con.  Trợ giúp có thể đảm bảo rằng con bạn làm được hành vi mới.

Chiến lược củng cố.

Củng cố là đem lại cho con một hệ quả tích cực sau khi con đã thực hiện hành vi.  Khi con bạn làm được hành vi mà bạn đã trợ giúp, bạn thưởng cho con điều mà con muốn.

Một số lưu ý.

Các kỹ thuật dạy trực tiếp dựa trên các kỹ thuật dạy tương tác. Cha mẹ, giáo viên cần tiếp tục áp dụng các kỹ thuật dạy tương tác để tạo ra các tình huống mà trẻ muốn điều gì đó có liên quan đến bạn.  Khi con đã khởi xướng việc tương tác hay giao tiếp, bạn có thể áp dụng các kỹ thuật dạy trực tiếp để giúp con diễn đạt theo cách thức phức tạp hơn – ở trình độ cao hơn.  Khi con đã làm được điều mà bạn khuyến khích, bạn hãy thưởng bằng cách cho con điều con muốn hoặc khen ngợi con.

Các kỹ thuật dạy trực tiếp yêu cầu trẻ phải hồi đáp nhiều hơn theo một cách cụ thể.  Ban đầu, việc áp dụng các kỹ thuật này có thể khiến con khó chịu.  Khi áp dụng các kỹ thuật dạy trực tiếp, chúng tôi cũng sẽ hướng dẫn bạn các chiến lược giải quyết sự khó chịu của con.

Các kỹ thuật dạy trực tiếp được sử dụng theo trình tự sau:

  • Bước 1: Dùng kỹ thuật Hãy theo sự dẫn dắt của bé
  • Bước 2: Tạo cơ hội cho con tham gia vào giao tiếp
  • Bước 3: Đợi con tham gia hoặc giao tiếp
  • Bước 4: Giúp con sử dụng ngôn ngữ, bắt chước và chơi phức tạp hơn (trình độ cao hơn)
  • Bước 5: Trợ giúp con khi cần
  • Bước 6: Củng cố và phát triển hồi đáp của con

Đảm bảo các bước thực hiện để hình thành và củng cố kĩ năng tương tác xã hội cho trẻ.

Một số ví dụ minh họa

Sau đây là một ví dụ về trình tự áp dụng cho các kỹ thuật dạy trực tiếp.  Trong tình huống này, bé Suri cũng đang ăn trưa.

  1. Mẹ ngồi cùng với Suri khi bé ăn trưa (kỹ thuật Hãy theo sự dẫn dắt của bé)
  2. Mẹ cho Suri thấy nước quả (tạo cơ hội cho con giao tiếp)
  3. Mẹ đợi Suri khởi xướng việc giao tiếp (đợi con tham gia giao tiếp). Suri với tay lấy cốc nước quả (khởi xướng việc giao tiếp)
  4. Mẹ chỉ vào cốc nước quả và nói “Nước quả” (trợ giúp trẻ). Suri không hồi đáp
  5. Mẹ cầm tay Suri chỉ vào cốc nước quả (hỗ trợ thêm)
  6. Mẹ đưa cho Suri cốc nước quả (củng cố hồi đáp) và nói “Nước quả” (phát triển hồi đáp của trẻ)

Lưu ý rằng ba bước đầu tiên giống như trong các kỹ thuật dạy tương tác.  Nhưng ở đây, sau khi Suri với tay lấy cốc nước quả  thì mẹ không đưa nước quả cho bé ngay.  Thay vào đó, ở bước 4 mẹ giúp Suri hồi đáp phức tạp hơn – động tác chỉ tay.  Khi Suri không hồi đáp, mẹ giúp thêm Suri bằng cách cầm tay để đảm bảo rằng Suri chỉ tay.  Chỉ khi đó mẹ mới cho Suri nước quả và phát triển thêm hồi đáp của con bằng cách nói “Nước quả”.  Điểm khác biệt chính giữa các kỹ thuật dạy tương tác và các kỹ thuật dạy trực tiếp là khi nào bạn làm theo hành vi giao tiếp của trẻ.

Còn đây mà một ví dụ khác về trình tự dạy trực tiếp.  Bé Sam đang chơi ô tô đồ chơi.

  1. Bố tham gia vào chơi ô tô với Sam (sử dụng kỹ thuật Hãy theo sự dẫn dắt của bé)
  2. Bố lái chiếc xe ô tô chạy trước chiếc ô tô của Sam (tạo cơ hội cho con giao tiếp)
  3. Bố đợi. Sam nói “Cho xe chạy” (trẻ khởi xướng việc giao tiếp)
  4. Bố nói “Bố ơi, bố cho xe chạy đi” (giúp trẻ) và đợi
  5. Sam nói “Bố ơi, bố cho xe chạy đi” (không cần phải giúp thêm)
  6. Bố cho xe chạy (củng cố hồi đáp của trẻ) và nói “Bố ơi, bố cho chiếc xe màu đỏ chạy đi” (phát triển thêm hồi đáp của trẻ)

Trong trường hợp trên, nếu bố áp dụng các kỹ thuật dạy tương tác thì bố sẽ đẩy xe chạy khi ngay khi Sam nói “Cho xe chạy”.  Lưu ý là ở đây bố không làm theo ý của Sam cho đến khi Sam hồi đáp theo cách bố đã gợi ý.  Khi đó bố củng cố hồi đáp của Sam để nâng cao khả năng Sam sẽ sử dụng lại những lời này về sau.

Hình thành qui cách ứng xử cho con và cần củng cố hồi đáp của con.

Rất mong phụ huynh, người chăm sóc và các giáo viên thực hành các bước của kĩ thuật dạy tương tác với trẻ tự kỷ, để các con cải thiện mức độ tương tác, mức độ chủ động trong kĩ năng giao tiếp xã hội của bản thân mình.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *